Soyuq suda diş niyə ağrıyır?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Çox vaxt dişin qoruyucu minası nazikləşib və ya diş əti çəkilib, dişin altdakı həssas qatı açılıb. Soyuq ona toxunanda qısa, kəskin ağrı olur. Bəzən səbəb kariyes və ya çatlamış plombdur. Ağrı bir-iki həftədən çox davam edirsə, dişi göstərin: səbəbə görə müalicə də fərqlidir.
Diş həssaslığı niyə olur?
Dişin üstü mina ilə örtülüb. Minanın altında dentin adlanan qat var, onun içində sinirə gedən çox nazik kanalcıqlar olur. Mina aşınanda və ya diş əti çəkilib dişin boynu açılanda soyuq, şirin, turş birbaşa bu kanalcıqlara təsir edir və diş sızlayır.
- Dişləri bərk fırça ilə, güclü basaraq fırçalamaq.
- Turş içkilər və qidalar: qazlı içkilər, limon, turş şirələr.
- Diş əti çəkilməsi, çox vaxt diş daşı və diş əti iltihabından sonra.
- Gecələr dişləri sıxmaq və ya qıcamaq.
- Kariyes, çatlamış diş, köhnə və ya kənarı açılmış plomb.
- Diş ağartmadan və ya diş daşı təmizlənməsindən sonra. Belə həssaslıq adətən bir neçə günə keçir.
Sxem: diş niyə sızlayır
- Mina dişin tacını örtür.
- Dentin: içində sinirə gedən çox nazik kanalcıqlar var.
- Diş əti çəkiləndə dişin boynu açılır, orada mina yoxdur.
- Soyuq, şirin, turş açıq kanalcıqlardan sinirə təsir edir və diş sızlayır.
Həssaslıq, yoxsa kariyes: fərqi necə bilmək olar?
Evdə dəqiq bilmək olmur, amma bəzi işarələr var:
- Həssaslıqda ağrı qısa olur, soyuq ağızdan çıxan kimi keçir. Çox vaxt bir neçə diş birdən sızlayır.
- Dişə basanda və ya çeynəyəndə kəskin ağrı olursa, dişdə çat ola bilər.
- Kariyesdə ağrı bir dişdə olur, şirindən də artır, dişdə qara nöqtə və ya deşik görünə bilər.
- Soyuqdan sonra ağrı uzun çəkirsə, özbaşına başlayırsa və ya gecə oyadırsa, iltihab artıq sinirə çatmış ola bilər. Bunu gözləmək olmaz.
Həssas dişlər üçün pasta kömək edirmi?
Bəli, yüngül həssaslıqda çox vaxt kömək edir. Həssas dişlər üçün olan pastanı hər gün işlətmək lazımdır: təsiri birdən yox, bir neçə həftəyə hiss olunur. Fırçalayandan sonra pastanı tüpürün, ağzınızı çox yaxalamayın ki, pasta dişin üstündə bir az qalsın. Həssaslıq keçəndən sonra da onu işlətməyə davam edin: dayandıranda həssaslıq qayıda bilər.
Amma pasta yalnız əlaməti azaldır. Səbəb kariyesdirsə, çatlamış plombdursa, pasta onu düzəltmir və problem gizlicə böyüməyə davam edir.
Evdə nə etmək olar?
- Yumşaq fırça işlədin, fırçanı bərk basmayın, dişləri yuxarı-aşağı yumşaq hərəkətlə təmizləyin.
- Turş içkini içəndən sonra dişləri dərhal fırçalamayın. Ağzınızı su ilə yaxalayın, fırçalamaq üçün bir az gözləyin.
- Turş içkiləri tez-tez, qurtum-qurtum gün boyu içməyin.
- Ağardıcı və iri dənəli pastaları həssaslıq keçənə qədər kənara qoyun.
- Gecə dişləri sıxdığınızı hiss edirsinizsə, səhər çənəniz yorğun olursa, bunu qəbulda deyin.
Diş ağartmadan sonra həssaslıq normaldırmı?
Bəli, çox vaxt normaldır. Ağartmadan sonra dişlər bir neçə gün soyuğa və istiyə həssas ola bilər. Bu günlərdə çox soyuq, çox isti və turş şeylərdən çəkinin, həssas dişlər üçün pasta işlədin. Həssaslıq bir neçə gündən sonra da keçmirsə və ya güclənirsə, dişləri göstərin.
Nə vaxt həkimə göstərmək lazımdır?
- Həssaslıq iki-üç həftədən çox davam edir, pasta kömək etmir.
- Ağrı bir dişdədir və getdikcə artır.
- Soyuqdan sonra ağrı uzun çəkir və ya özbaşına başlayır.
- Dişdə qara nöqtə, çat görürsünüz, plombun kənarı açılıb.
- Diş əti qanayır və ya dişin boynu açıq görünür.
Qəbulda nə edilir?
Əvvəlcə səbəb tapılır: dişlərə baxılır, köhnə plomblar yoxlanılır. Səbəb kariyes və ya çatlamış plombdursa, plomb qoyulur. Dişin boynu aşınıbsa, o yeri də plomb materialı ilə bağlamaq olar. Yüngül həssaslıqda dişin üstünə həssaslığı azaldan xüsusi örtük çəkilir.
Səbəb diş əti çəkilməsi və diş daşıdırsa, diş əti müalicə edilir. Nə lazımdır, neçə gəliş çəkəcək: hamısı əvvəlcədən deyilir.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.