Diş daşı necə təmizlənir və nədən yaranır?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Diş daşı vaxtında təmizlənməyən ərpdən yaranır: tüpürcəkdəki minerallar ərpi bərkidir və o, daşa çevrilir. Bərkimiş daşı fırça götürmür. Onu həkim ultrasəs aparatı ilə təmizləyir, sonra dişləri cilalayır. Təmizləmə adətən ağrısız keçir, evdə isə daşı təmizləməyə çalışmaq dişə zərər verir.
Diş daşı nədir və nədən yaranır?
Diş daşı dişin üstündə və diş ətinin kənarında bərkimiş ərpdir. Hər yeməkdən sonra dişlərin üstündə nazik, yumşaq ərp qalır. Onu fırça və diş ipi asanlıqla götürür. Ərp bir neçə gün yerində qalanda tüpürcəkdəki minerallar onu bərkidir. Beləcə diş daşı əmələ gəlir. Daşın səthi kələ-kötür olur, yeni ərp ona daha tez yapışır və daş böyüyür.
Daş ən çox aşağı ön dişlərin arxasında və yuxarı azı dişlərinin yanaq tərəfində yığılır: tüpürcək vəziləri oraya açılır.
- Dişləri tələsik və ya gündə bir dəfədən az fırçalamaq.
- Dişlərin arasını təmizləməmək.
- Siqaret.
- Əyri, bir-birinin üstünə çıxmış dişlər: aralarını təmizləmək çətindir.
- Breket: onun ətrafında ərp tez yığılır.
- Bəzi insanlarda tüpürcəyin tərkibi daşın tez yığılmasına səbəb olur.
Sxem: sağlam və iltihablı diş əti
- Sağlam diş əti açıq çəhrayıdır, dişə kip yapışır.
- Dişi saxlayan sümük: iltihab ora keçəndə parodontit olur.
- Diş ətinin kənarında ərp və diş daşı.
- İltihablı diş əti qızarır, şişir və fırçalayanda qanayır.
Diş daşı niyə təmizlənməlidir?
Daş təkcə görünüş məsələsi deyil. Onun üstündəki mikroblar diş ətini qıcıqlandırır: diş əti qızarır, şişir, fırçalayanda qanayır, ağızdan pis qoxu gəlir. Daş diş ətinin altına keçəndə diş əti dişdən aralanır, cib əmələ gəlir. Uzun illər belə qalanda dişi saxlayan sümük əriyir və diş laxlaya bilər.
Diş daşı ilə diş ərpi eyni şeydirmi?
Yox. Ərp yumşaqdır, fırça ilə gedir. Çaydan, qəhvədən və siqaretdən qalan qəhvəyi ləkələr də ərpə yapışır: dişin rəngini dəyişir, amma bərk deyil. Daş isə bərkdir və fırça onu götürmür. Ləkələri Air Flow və cilalama, daşı isə ultrasəs götürür.
Diş daşı necə təmizlənir?
- Ultrasəs. Aparatın ucu titrəyir və bərk daşı dişdən qoparır, diş ətinin altından da.
- Air Flow. Toz, su və hava qarışığı çay, qəhvə, siqaret ləkələrini və dişlərin arasındakı ərpi götürür.
- Cilalama. Dişin səthi hamarlanır ki, ərp yenidən tez yapışmasın.
Hansı mərhələlərin lazım olduğu müayinədən sonra deyilir. Daş azdırsa, bir gəliş bəs edir. Diş əti ciblərinin dərinliyində də daş varsa, təmizləmə bir neçə gəlişə bölünə bilər.


Diş daşı təmizlənməsi ağrılıdırmı?
Çox vaxt yox. Bir az titrəmə və soyuq su hiss olunur. Diş əti iltihablıdırsa və ya dişlər həssasdırsa, bəzi yerlərdə narahatlıq ola bilər. Belə olanda ara verilir, lazım olsa, anesteziya edilir.
Təmizləmədən sonra bir-iki gün dişlər soyuğa həssas ola bilər, diş əti bir az qanaya bilər. Bu, adətən tez keçir.
Təmizlənmədən sonra nəyə diqqət etməli?
- Bir neçə saat çay, qəhvə, rəngli içkilərdən və siqaretdən uzaq durun.
- Dişlər həssasdırsa, bir-iki gün çox soyuq və çox isti şeylərdən çəkinin.
- Diş əti bir az qanasa da, fırçalamağı dayandırmayın, yumşaq fırça işlədin.
Diş daşını evdə təmizləmək olarmı?
Xeyr. Bərkimiş daşı heç bir pasta və ya fırça götürmür. İnternetdə yazılan üsullar isə zərər verir:
- Soda və ya limonla fırçalamaq minanı aşındırır, dişlər həssas olur.
- İynə, sancaq və ya metal alətlə qaşımaq diş ətini yaralayır və minanı cızır.
- Ağardıcı pastalar daşı götürmür, sadəcə səthi ləkələri bir az açır.
Evdə isə yeni daşın yığılmasının qarşısını ala bilərsiniz: dişləri gündə iki dəfə fırçalamaq və aralarını hər gün təmizləmək.
Diş daşını nə qədər tez-tez təmizlətmək lazımdır?
Hər kəs üçün fərqlidir: bu, insandan və müalicədən asılıdır. Daşı tez yığılan, siqaret çəkən, breket taxan və ya diş əti problemi olan insanın daha tez-tez gəlməsi lazım ola bilər. Bu, müayinədən sonra həkimlə birlikdə həll edilir.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.