Diş əti çəkilməsi: niyə olur, necə dayandırmaq olar?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Diş əti çəkiləndə dişin kökü açılır: dişlər uzun görünür, boyun hissəsi soyuğa həssas olur. Ən çox səbəb diş əti iltihabı (parodontit) və sərt fırçalamadır. Çəkilmiş diş əti öz-özünə geri böyümür, amma səbəbi aradan qaldıranda çəkilməni dayandırmaq olar.
Diş əti çəkiləndə necə görünür?
Çəkilmə yavaş gedir və çox vaxt ağrısız olur, ona görə insan onu gec görür. Bu əlamətlərə fikir verin:
- Dişlər əvvəlkindən uzun görünür.
- Diş ətinin yanında dişin rəngi dəyişir: kök hissəsi bir az sarımtıl olur.
- Diş boynu soyuğa, isti və ya şirinə qısa, kəskin ağrı ilə cavab verir.
- Dişlərin arasında üçbucaq şəklində boşluqlar yaranır, yemək tez ilişir.
- Diş boynunda dırnağın ilişdiyi oyuq hiss olunur.
- Gec mərhələdə dişlər laxlayır və ya yerini dəyişir.
Sxem: diş niyə sızlayır
- Mina dişin tacını örtür.
- Dentin: içində sinirə gedən çox nazik kanalcıqlar var.
- Diş əti çəkiləndə dişin boynu açılır, orada mina yoxdur.
- Soyuq, şirin, turş açıq kanalcıqlardan sinirə təsir edir və diş sızlayır.
Diş əti niyə çəkilir?
- Parodontit. İltihab diş ətindən dişi saxlayan sümüyə keçir, sümük azalır, diş əti də onun ardınca enir. Xalq arasında buna çox vaxt "parodontoz" deyirlər.
- Diş daşı. Diş ətinin kənarında yığılan daş iltihabı davam etdirir.
- Sərt fırça və bərk basmaq. Xüsusilə fırçanı sağa-sola sürtəndə diş əti zamanla aşınır.
- Təbiətən nazik diş əti. Bəzi insanlarda diş əti nazik olur və daha tez çəkilir.
- Dişin yeri. Sıradan çölə çıxmış dişin üstündə diş əti adətən nazik olur.
- Siqaret. Diş ətinin qanla təchizatını pisləşdirir, iltihabı gizlədir.
- Dodaq və ya dildə pirsinq. Diş ətinə daim sürtünür.
Breket müalicəsi zamanı dişlər hərəkət edir. Diş əti nazikdirsə, bəzən bir dişin üstündə çəkilmə ola bilər. Ona görə breketdən əvvəl və müalicə boyu diş ətinin vəziyyətinə də fikir vermək lazımdır.
Çəkilmiş diş əti geri qayıdırmı?
Açığı, öz-özünə yox. Heç bir pasta, gel, qarqara və ya masaj itmiş diş ətini geri böyütmür. İnternetdə buna söz verən vasitələrə pul xərcləməyin.
İltihab keçəndə şiş yatır və diş əti dişə daha kip yapışır. Bu, vəziyyəti yaxşılaşdırır, amma itmiş toxumanı qaytarmır. Ona görə əsas məqsəd çəkilməni dayandırmaqdır: müalicəyə nə qədər tez başlansa, o qədər çox diş əti və sümük saxlanılır.
Diş əti çəkilməsinin müalicəsi necədir?
Müalicə səbəbdən asılıdır. Çox vaxt bu addımlar çəkilməni dayandırır:
- Peşəkar təmizlənmə: diş daşı diş ətinin üstündən, lazım olsa, altından da götürülür.
- Fırçalama texnikasını dəyişmək: yumşaq fırça, basmadan, diş ətindən dişə doğru hərəkətlər.
- Dişlərin arasını hər gün diş sapı və ya dişarası fırça ilə təmizləmək.
- Siqareti tərgitmək.
- Vaxtaşırı yoxlama: nə qədər tez-tez, diş ətinin vəziyyətindən asılıdır.
Açılmış diş boynu həssasdırsa, evdə həssas dişlər üçün pasta kömək edir. Otaqda həssas yerlər flüorlu vasitə ilə örtülə bilər. Diş boynunda dərin oyuq varsa, onu bəzən plombla bağlamaq olar. Hansının lazım olduğu müayinədən sonra deyilir.
Sxem: fırça diş ətinin kənarında
- Fırçanı diş ətinin kənarına tərəf bir az əyin: ərp ən çox orada qalır.
- Yumşaq fırça, kiçik hərəkətlər, basmadan: sərt fırça və bərk basmaq diş ətini yaralayır.
Diş ətini əməliyyatla bərpa etmək olarmı?
Bəzi hallarda olar. Adətən buna diş əti çox çəkilibsə, kök açıq qalıb həssaslıq verirsə və ya ön dişlərdə görünüş narahat edirsə, baxırlar. Bu əməliyyatda açılmış kök ağızın başqa yerindən götürülmüş toxuma ilə və ya xüsusi materialla örtülür. Bu üsul hər kəsə uyğun deyil və nəticə diş ətinin, sümüyün vəziyyətindən asılıdır. Əməliyyatdan əvvəl də iltihab müalicə olunmalıdır, yoxsa çəkilmə davam edir.
Qəbulda nə edilir?
Diş ətinə və dişlərə baxılır, diş əti ciblərinin dərinliyi ölçülür, dişlərin laxlayıb-laxlamadığı yoxlanılır. Sümüyün vəziyyətini görmək üçün panoramik rentgen, lazım olsa 3D tomoqrafiya çəkilir. Sonra nəyin çəkilməyə səbəb olduğu izah edilir.
Səbəb diş daşı və iltihabdırsa, müalicə təmizləmədən başlayır. Evdə necə fırçalamaq lazım olduğu göstərilir. Neçə qəbul lazımdır, neçəyə başa gələcək: hamısı əvvəlcədən deyilir.
Tez-tez verilən suallar
Diş əti çəkilməsi üçün pasta və ya gel kömək edirmi?
İtmiş diş ətini heç bir pasta və ya gel geri qaytarmır. Həssas dişlər üçün pasta açılmış boynun həssaslığını azalda bilər, amma çəkilmənin səbəbini müalicə etmir.
Diş əti çəkilməsi parodontozdurmu?
Həmişə yox. Çəkilmə parodontitdən də, sərt fırçalamadan da ola bilər. Hansının olduğu müayinədə diş əti ciblərinə və sümüyə baxılandan sonra deyilir.
Diş əti çəkiləndə dişlər tökülürmü?
Səbəb sərt fırçalamadırsa, adətən yox. Səbəb parodontitdirsə və müalicə olunmursa, sümük azaldıqca dişlər laxlaya bilər. Ona görə erkən gəlmək vacibdir.
Breket diş ətinin çəkilməsinə səbəb olurmu?
Diş əti nazikdirsə, dişlər hərəkət edəndə bəzən bir dişin üstündə çəkilmə ola bilər. Ona görə breketdən əvvəl və müalicə boyu diş ətinə də baxmaq lazımdır.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.