Dişlər niyə saralır?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Saralma ya dişin səthindəki ləkədən və diş daşından, ya da dişin öz rəngindən olur. Ləkəni və daşı peşəkar təmizləmə götürür, dişin öz rəngini isə ağartma açır. Bir diş tək tündləşibsə, onu gözləmədən həkimə göstərin.
Dişin təbii rəngi nədən asılıdır?
Dişin üstü mina ilə örtülüb. Mina yarımşəffafdır, onun altındakı dentin isə təbii olaraq sarımtıl olur. Dişin gözə görünən rəngi bu iki qatın birlikdə necə görünməsindən yaranır.
Hər kəsin təbii rəngi fərqlidir: bəzilərinin dişləri anadangəlmə bir az sarı və ya bozumtul olur. Bu, xəstəlik deyil. Yaş artdıqca mina incəlir, altındakı sarı dentin daha çox görünür, ona görə illər keçdikcə dişlər bir az tündləşir. Qar kimi ağ dişlər təbiətdə nadir olur.
Hər gün fırçalayıram, dişlərim yenə niyə saralır?
Çox vaxt səbəb dişin səthindədir. Fırça hər şeyi götürmür:
- Çay, qəhvə, qırmızı şərab, kola və tünd şirələr minada ləkə qoyur. Gün ərzində tez-tez içiləndə ləkə daha tez yığılır.
- Siqaret və qəlyan dişlərdə sarı, sonra qəhvəyi ərp qoyur.
- Diş daşı. Ərp vaxtında təmizlənməyəndə bərkiyib sarı və ya qəhvəyi daşa çevrilir, ən çox aşağı ön dişlərin arxasında və diş ətinin kənarında. Daşı fırça və pasta götürmür.
- Fırça dişlərin arasına və diş ətinin kənarına çatmır. Ərp ən çox elə oralarda qalır və rəngi tutur.
Evdə kömək edən şeylər sadədir: gündə iki dəfə flüorlu pasta ilə fırçalayın, dişlərin arasını sap və ya dişarası fırça ilə təmizləyin, çay və qəhvədən sonra ağzınızı su ilə yaxalayın. Ağardan pasta yalnız səthi ləkəni bir az götürür, dişin öz rəngini dəyişmir. Soda və limonla ağartmağa çalışmayın: minanı aşındırır.
Sxem: dişin rəngi haradan gəlir
- Mina yarımşəffafdır.
- Altındakı dentin təbii olaraq sarımtıldır: dişin rəngi bu iki qatın birlikdə görünüşüdür.
- Çay, qəhvə, siqaret ləkəsi və diş daşı dişin səthindədir: onları peşəkar təmizləmə və Air Flow götürür.
- Zərbədən sonra və ya siniri alınmış diş içəridən tündləşə bilər: belə rəngə adi ağartma az təsir edir.
Rəng dişin içindəndirsə, ağartma kömək edirmi?
Yaşla gələn saralmada və anadangəlmə sarımtıl rəngdə ağartma yaxşı kömək edir. Amma bəzi rənglər dişin formalaşması zamanı və ya sonradan içəridən yaranır, onlara ağartma az təsir edir:
- Uşaqlıqda içilən bəzi dərmanlar dişdə boz və ya qəhvəyi zolaqlar qoya bilər.
- Dişlər formalaşanda çox flüor qəbul edilibsə, dişdə ağ və ya qəhvəyi ləkələr qala bilər.
- Zərbədən sonra və ya siniri çıxarılmış diş içəridən tündləşə bilər.
- Köhnə plombların kənarı vaxt keçdikcə tündləşir. Plomb ağarmır.
Bir diş tək boz, qəhvəyi və ya tünd rəng alıbsa, xüsusən zərbədən sonra, onu gözləmədən göstərin: dişin sinirində problem ola bilər.
Uşağın yeni dişləri niyə sarı görünür?
Süd dişləri ağappaq olur. Daimi dişlər isə təbii olaraq bir az sarıdır, ona görə yeni çıxan diş süd dişlərinin yanında sarı görünür. Bu, normaldır, bütün süd dişləri dəyişəndən sonra fərq gözə çarpmır.
Amma diş ətinin kənarında sarı ərp, ağ və ya sarı-qəhvəyi ləkə görürsünüzsə, bu, kariyesin başlanğıcı ola bilər: uşağın dişlərini göstərin. Uşaqlara və yeniyetmələrə ağartma edilmir, dişləri hələ formalaşır.
Təmizləmə, Air Flow, yoxsa ağartma?
Bu üç prosedur fərqli iş görür. Səbəbdən asılı olaraq biri bəs edir, bəzən hamısı lazım olur:
- Diş daşı təmizlənməsi: daş ultrasəslə götürülür, sonra dişlər cilalanır. Qiyməti bütün ağız üçün 60–100 AZN-dir, daşın miqdarından asılıdır.
- Air Flow: toz, su və hava qarışığı çay, qəhvə və siqaret ləkələrini, ərpi təmizləyir. Qiyməti 100 AZN-dir.
- Ağartma: gel dişin öz rəngini bir neçə ton açır. Qiyməti üsuldan asılıdır, o, müayinədə deyilir.
Təmizləmə dişi öz rənginə qaytarır, ağartma isə təbii rəngin özünü açır. Saralma ləkədən və daşdan idisə, təmizləmədən sonra çox vaxt ağartmaya ehtiyac qalmır.
Qəbulda nə edilir?
Əvvəlcə dişlərə və diş ətinə baxılır, saralmanın səbəbi tapılır. Kariyes, iltihablı diş əti və ya köhnəlmiş plomb varsa, əvvəlcə onlar müalicə edilir. Daş və ləkə varsa, təmizlənir. Sonra rəngə yenidən birlikdə baxılır.
Rəng yenə xoşunuza gəlmirsə, ağartmanın sizə kömək edib-etməyəcəyi, hansı üsulun uyğun olduğu və qiyməti əvvəlcədən deyilir. Qərar sizindir.
Tez-tez verilən suallar
Sarı dişlər sağlam deyil deməkdir?
Yox. Dişin təbii rəngi çox vaxt ağappaq deyil, bir az sarımtıldır. Sağlamlığı rəng yox, kariyes, diş daşı və diş ətinin vəziyyəti göstərir.
Diş daşı təmizlənməsi dişləri ağardırmı?
Dişi öz rənginə qaytarır: daşı və ləkəni götürür. Dişin təbii rəngini açmır. Bunu yalnız ağartma edir.
Siqaretdən saralmış dişləri təmizləmək olarmı?
Bəli, siqaret ləkəsini çox vaxt diş daşı təmizlənməsi və Air Flow götürür. Siqaret davam edirsə, ləkə yenidən yığılır.
Ağardan pasta sarı dişləri ağardırmı?
Yalnız səthi ləkəni bir az götürür. Dişin öz rəngini dəyişmir. Dişlər həssasdırsa, belə pastanı işlətməyin.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.