Siniri alınmış diş niyə qaralır?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Siniri alınmış diş çox vaxt içəridən tündləşir: sinirin və qanın qalıqları, bəzən də köhnə materiallar dişi içəridən boyayır. Bu, özlüyündə təhlükəli deyil, amma tündləşmə, dişləyəndə ağrı və ya diş ətində qabarcıq kökdə iltihabdan da xəbər verə bilər. Ona görə belə dişi göstərmək lazımdır.
Sinirsiz diş niyə rəngini dəyişir?
Sağlam dişin içində sinir və qan damarları olur. Diş zərbə alanda və ya sinir iltihabdan öləndə qan və toxuma parçalanır. Onların qalıqları dişin içindəki nazik kanalcıqlara hopur və dişi içəridən boz, qəhvəyi və ya qaramtıl edir.
- Zərbədən sonra sinirin ölməsi: diş həftələr, aylar sonra tündləşə bilər.
- Dişin tacında sinir qalıqları qalıbsa, onlar zamanla rəngi dəyişir.
- Köhnə kanal və plomb materiallarının bəziləri dişi boyaya bilər.
- Sinirsiz diş nəm almır, bir qədər tutqun və quru görünə bilər.
Sxem: dişin rəngi haradan gəlir
- Mina yarımşəffafdır.
- Altındakı dentin təbii olaraq sarımtıldır: dişin rəngi bu iki qatın birlikdə görünüşüdür.
- Çay, qəhvə, siqaret ləkəsi və diş daşı dişin səthindədir: onları peşəkar təmizləmə və Air Flow götürür.
- Zərbədən sonra və ya siniri alınmış diş içəridən tündləşə bilər: belə rəngə adi ağartma az təsir edir.
Diş qaralıbsa, bu təhlükəlidirmi?
Rəngin özü təhlükəli deyil. Amma tündləşmiş diş həmişə müalicə olunmuş diş demək deyil. Bəzən zərbədən sonra sinir səssizcə ölür, diş heç vaxt ağrımır, yalnız rəngi dəyişir. Belə dişin kökündə iltihab başlaya bilər.
Bir diş qonşularından tünd görünürsə, həmin dişi göstərin. Dişə baxılır, lazım olsa, panoramik rentgendə və ya 3D şəkildə kökün ucu yoxlanılır: kanal müalicəsi lazımdır, yoxsa diş sakitdir və məsələ yalnız rəngdədir.
Siniri alınmış diş niyə ağrıyır?
Dişin içində sinir yoxdur, amma kökün ətrafındakı toxumanın sinirləri var. Sinirsiz diş bu səbəblərdən ağrıya bilər:
- Kökün ucunda iltihab: kanallarda bakteriya qalıb və ya sonradan yenidən keçib.
- Plomb hündür qalıb, diş hər dişləmədə zərbə alır.
- Diş və ya kök çatlayıb.
- Dişin yanında diş əti iltihabı və ya cib var.
Dişləyəndə ağrı, diş ətində qabarcıq və ya irin, dişin üstündə şiş olarsa, dişi gecikdirmədən göstərin. Bəzən kanalları yenidən müalicə etmək dişi saxlamağa imkan verir.
Sxem: kanal müalicəsindən əvvəl və sonra
- Dərin kariyes dişin içinə, sinirə çatıb.
- İltihablı sinir (pulpa): dişin içində və köklərin kanallarında.
- Müalicədən sonra kanallar təmizlənib kökün ucuna qədər doldurulub.
- Dişin üstü plombla bağlanıb.
Sinirsiz diş niyə kövrək olur, ona necə qulluq etməli?
Kanal müalicəsinə qədər diş çox vaxt kariyesdən xeyli dağılmış olur, müalicə üçün içəridən də açılır. Divarları nazikləşən diş bərk şey çeynəyəndə sına bilər. Sinirsiz diş ağrı ilə xəbərdarlıq etmir, ona görə adam çox vaxt sınığı gec hiss edir.
Ona görə kanal müalicəsindən sonra dişin üstünü vaxtında və möhkəm bərpa etmək vacibdir. Çox vaxt bu, plombla edilir. Diş çox dağılıbsa, plomb əvəzinə zirkon tacla (qapaqla) bərpa olunur.
- Onu adi diş kimi gündə iki dəfə fırçalayın və dişlərin arasını təmizləyin: sinirsiz dişdə də kariyes olur, sadəcə ağrı ilə xəbər vermir.
- Bu dişlə qoz sındırmayın, tum çırtlamayın, buz gəmirməyin.
- Plombun kənarında boşluq, qırıq və ya qaralma görsəniz, gecikdirmədən göstərin.
- Dişi vaxtaşırı müayinəyə gətirin. Kanal müalicəsindən bir müddət sonra kökün ucunu yenidən yoxlatmaq məsləhət görülür.
Sinirsiz diş ağrı ilə xəbərdarlıq etmədiyi üçün onun vəziyyətini yalnız müayinə göstərir.
Qaralmış dişin rəngini qaytarmaq olarmı?
Çox vaxt bəli, amma adi ağartma burada az kömək edir: o, dişi çöldən açır, rəng isə içəridədir. Ümumi yollar bunlardır:
- Dişin içəridən ağardılması: kanal düzgün doldurulubsa, ağardıcı maddə dişin içinə qoyulur. Bu üsul var, amma hər dişə uyğun deyil.
- Ön tərəfi diş rəngində materialla bərpa etmək.
- Köhnə kanal plombu dişi boyayırsa, əvvəlcə onu dəyişmək.
Hansı yolun dişinizə uyğun olduğu və Gülşən Hacıyevanın bunu özünün edib-etmədiyi müayinədən sonra açıq deyilir. Əvvəlcə kökün sağlam olduğuna əmin olmaq lazımdır.
Qəbulda nə edilir?
Dişə baxılır, nə vaxt və harada müalicə olunduğu soruşulur, köhnə şəkilləriniz varsa, onlara da baxılır. Lazım olsa, klinikada panoramik rentgen və ya 3D tomoqrafiya çəkilir. Kökün ucunda problem varsa, kanallar yenidən müalicə olunur. Kanal müalicəsi bir diş üçün 100 AZN-dəndir.
Tündləşmiş dişin şəklini WhatsApp-a atın, həkim ilkin fikrini desin.
Tez-tez verilən suallar
Sinirsiz diş neçə il qalır?
Kanalları yaxşı müalicə olunmuş və üstü möhkəm bərpa edilmiş diş uzun illər, çox vaxt ömür boyu qala bilər. Onu adi diş kimi fırçalamaq və vaxtaşırı göstərmək lazımdır.
Zərbədən sonra diş qaralıbsa, nə etməli?
Dişi göstərin, hətta ağrımasa da. Bəzən sinir zərbədən sonra yavaş-yavaş ölür və kökdə iltihab səssiz başlayır. Müayinə və lazım olsa, panoramik rentgen və ya 3D şəkil bunu göstərir.
Siniri alınmış diş soyuğa həssas ola bilərmi?
Dişin özü soyuğu hiss etmir. Soyuqdan ağrı varsa, çox vaxt qonşu diş ağrıyır və ya kökün açıq qalmış hissəsi həssasdır. Hansı dişin ağrıdığı müayinədə tapılır.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.