Uşağın dişi ağrıyır: nə etməli?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Uşağın ağzını su ilə yaxaladın, dişlərin arasında yemək qalıbsa, ehtiyatla təmizləyin. Ağrı güclüdürsə, uşaqlar üçün ağrıkəsicini yaşına və çəkisinə uyğun, təlimata görə verin. Sonra dişi tez göstərin: uşaqda diş ağrısı çox vaxt kariyesdir, süd dişində isə kariyes tez dərinləşir.
Uşaq diş ağrısı üçün nə etməli?
- Uşaqdan soruşun, harası ağrıyır, göstərsin. Dişə işıq salıb baxın: qara deşik, qırıq, diş ətində şiş görünürmü.
- Uşağı sakitləşdirin: ağrıyan uşaq qorxur, sakit səsiniz onu toxtadır.
- Ağzını otaq temperaturunda su ilə yaxaladın.
- Dişlərin arasında ət, meyvə qabığı ilişibsə, diş ipi ilə ehtiyatla çıxarın. Bəzən ağrının bütün səbəbi budur.
- Bu gün şirin, çox soyuq və çox isti şeylər verməyin.
- Yanaq şişibsə, üstünə dəsmala bükülmüş soyuq bir şey qoya bilərsiniz. İsitməyin.
Uşaq diş ağrısı üçün hansı dərman vermək olar?
Uşaqlar üçün buraxılan, reseptsiz satılan ağrıkəsici ağrını bir müddət götürə bilər. Dozanı uşağın yaşına və çəkisinə görə qutudakı təlimatdan öyrənin. Əmin deyilsinizsə, uşaq həkimindən və ya aptekdə soruşun.
- Böyüklər üçün olan dərmanı uşağa bölüb verməyin.
- Uşağa aspirin verməyin.
- Dərmanı verəndən sonra uşağı izləyin: ağrı keçmirsə və ya qızdırma qalxırsa, gözləməyin.
- Həbi dişin və ya diş ətinin üstünə qoymayın, selikli qişanı yandırır.
- Evdə qalmış antibiotiki verməyin. Antibiotik lazımdırsa, onu həkim müayinədən sonra yazır.
Uşağın dişi gecə ağrıyırsa, nə etməli?
Gecə ağrı çox vaxt güclənir: uşaq uzanır, ətrafda səs-küy kəsilir və ağrı daha aydın hiss olunur. Uşağı başı bir az yüksəkdə yatırın, ağzını otaq temperaturunda su ilə yaxaladın, lazım olsa, yaşına uyğun uşaq ağrıkəsicisini təlimata görə verin.
Səhər ilk iş dişi göstərin: gecə ağrısı adətən dişin sinirinə çatmış kariyesdən xəbər verir. Gecə ağrısı haqqında ayrıca yazı da var, aşağıdakı oxşar yazılarda tapa bilərsiniz.
Uşağın dişi niyə ağrıyır?
- Kariyes. Ən çox rast gəlinən səbəbdir. Əvvəl şirindən, soyuqdan sızlayır, sonra özbaşına ağrımağa başlayır.
- Dişlərin arasında ilişib qalan yemək. Diş əti sıxılır və ağrıyır.
- Yeni diş çıxır. Arxada daimi azı dişi çıxanda diş əti qaşınır, şişir və ağrıyır.
- Zərbə. Yıxılandan sonra diş laxlaya, qırıla, rəngi dəyişə bilər.
- Dişin kökündə iltihab. Diş ətində şiş və ya irinli qabarcıq olur.
- Diş əti iltihabı. Dişlər yaxşı fırçalanmayanda diş əti qızarır, qanayır və ağrıyır.
Sxem: kariyes necə dərinləşir
- Ağ ləkə: minanın ilk zədəsi. Deşik hələ yoxdursa, kariyes bu mərhələdə dayana bilər.
- Deşik minadan dentinə keçib: diş şirinə, soyuğa sızlaya bilər. Belə dişə plomb lazımdır.
- Kariyes sinirə çatıb: ağrı öz-özünə, gecə başlaya bilər. Kanal müalicəsi lazım ola bilər.
Uşaqda diş əti şişib, nə etməli?
Uşaqlarda diş əti şişməsi çox vaxt süd dişinin kökündəki iltihabdan olur. Diş ətində şiş və ya qabarcıq iltihabın dişin kökünə çatdığını göstərə bilər. Bu, öz-özünə keçmir. Ağrı azalsa da, uşağı bu gün və ya sabah gətirin.
Uşağın üzü şişirsə, qızdırması varsa, uda bilmirsə, halsızdırsa, gözləməyin: gecə də açıq olan klinikaya gedin və ya 103-ə zəng edin.
Ağrı keçdi, yenə də gətirmək lazımdırmı?
Bəli. Ağrı keçəndə müalicə çox vaxt təxirə düşür, sonra isə iş böyüyür. Süd dişində kariyes daimi dişdəkindən tez irəliləyir, çünki minası nazikdir. Ağrının kəsilməsi heç də həmişə yaxşı xəbər deyil: dişin siniri ölə bilər, iltihab isə kökə keçir. Bu da altdakı daimi dişə təsir edə bilər. Süd dişini niyə müalicə etmək lazım olduğunu uşağın ilk müayinəsi haqqındakı yazıda ətraflı izah edilib.

Uşaqlarda diş ağrısının qarşısını necə almaq olar?
- Dişləri gündə iki dəfə fırçalayın. Uşaq özü yaxşı fırçalamağı öyrənənə qədər ona kömək edin.
- Flüorlu uşaq pastasını yaşına uyğun miqdarda işlədin.
- Şirniyyatı gün boyu yox, yeməkdən sonra verin. Gecə yatmazdan əvvəl şirin içki verməyin.
- Dişləri ağrımayanda da müayinəyə gətirin: kiçik kariyesi müalicə etmək həm uşaq, həm də sizin üçün asandır.
Qəbulda uşağa necə baxılır?
Ağrıyan uşaq onsuz da qorxur, ona görə Gülşən Hacıyeva tələsmir. Əvvəlcə valideynlə danışır: ağrı nə vaxt başlayıb, gecə oyadırmı, nə yeyəndə artır. Sonra uşaq kresloda, lazım olsa, valideynin qucağında oturur, həkim dişə baxır.
Əvvəlcə ağrı götürülür, qalan müalicə uşağın dözə biləcəyi qədər, addım-addım aparılır. Uşaq çox qorxursa və iş böyükdürsə, sedasiya ilə müalicə barədə birlikdə danışmaq olar. Nə lazımdır, neçə gəliş çəkəcək: hamısı əvvəlcədən deyilir.

Tez-tez verilən suallar
Uşağın dişi ağrıyır, amma şişlik yoxdur. Yenə də gətirmək lazımdırmı?
Bəli. Şişlik olmasa da ağrı kariyesin dərinləşdiyini göstərə bilər. Süd dişində kariyes tez irəliləyir, ona görə dişi bir neçə gün ərzində göstərmək yaxşıdır.
Süd dişi onsuz da düşəcək, müalicə etmək lazımdırmı?
Bəli, çox vaxt lazımdır. Müalicə olunmayan süd dişi ağrıya və kökdə iltihaba səbəb ola bilər, bu da altdakı daimi dişə təsir edə bilər.
Uşağa ağrıkəsici verəndən sonra ağrı keçdi, həkimə getməyə dəyərmi?
Bəli. Dərman ağrını yalnız müvəqqəti götürür, səbəbi aradan qaldırmır. Səbəbi tapmaq üçün dişə baxmaq lazımdır.
Uşaq həkimdən çox qorxursa, nə etməli?
Həkim qəbula tələsmədən başlayır, uşaq lazım olsa valideynin qucağında oturur. Çox qorxan uşaq üçün sedasiya ilə müalicəni birlikdə müzakirə etmək olar.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.