Uşaq dişini vurub: nə etməli?

İlk dəqiqələrdə nə etməli?

• Uşağı sakitləşdirin. Sizin sakit səsiniz ona hamıdan çox kömək edir.
• Ağzını təmiz su ilə yaxaladın ki, nə olduğunu görəsiniz.
• Dodaq və ya diş əti qanayırsa, təmiz tənzif və ya dəsmalı basıb 5⁠–⁠10 dəqiqə saxlayın.
• Dodağın üstünə dəsmala bükülmüş soyuq bir şey qoyun: şiş az olar.
• Dişlərə baxın: hamısı yerindədirmi, qırılan, laxlayan, içəri batan, yerindən oynayan diş varmı.
• Düşən dişi və ya qırılan parçanı tapıb götürün.

Uşaq huşunu itiribsə, qusursa, yuxuludursa və ya qarışıq danışırsa, başı güclü ağrıyırsa, burnundan və ya qulağından qan, maye gəlirsə, ağzını bağlaya bilmirsə: dərhal 103-ə zəng edin. Diş gözləyə bilər, baş gözləməz.

Süd dişi düşübsə, yerinə qoymaq olarmı?

Xeyr. Süd dişini heç vaxt yerinə qoymayın: onun altında daimi dişin rüşeymi var, diş yerinə qoyulanda ona zərər verə bilər. Dişi götürün ki, tam çıxdığına baxılsın, uşağı isə həmin gün gətirin.

Bəzən süd dişi düşmür, zərbədən diş ətinin içinə batır və qısa görünür. Onu dartıb çıxarmağa çalışmayın. Belə diş çox vaxt bir neçə həftə ərzində özü geri çıxır, amma onu da həmin gün göstərmək lazımdır.

Daimi diş çıxıbsa, nə etməli?

Ön daimi dişlər adətən 6⁠–⁠8 yaşda çıxır. Belə diş zərbədən tam düşübsə, onu xilas etmək mümkündür, amma vaxt çox azdır:

• Dişi tacından, yəni ağzda görünən ağ hissəsindən tutun. Kökünə toxunmayın.
• Diş çirklənibsə, soyuq axar su altında 10 saniyə yaxalayın. Sürtməyin, sabunla yumayın, qurutmayın.
• Uşaq sakitdirsə və bacarırsınızsa, dişi düz tərəfi qabağa olmaqla yerinə yavaşca qoyun və uşaq təmiz dəsmalı dişləsin. Alınmırsa, məcbur etməyin.
• Yerinə qoya bilmirsinizsə, dişi bir stəkan soyuq südə qoyun. Süd yoxdursa, uşağın tüpürcəyi olan kiçik qaba. Suya qoymayın, dəsmala bükməyin.
• Bir saat ərzində diş həkimində olun. Nə qədər tez, o qədər yaxşı.

Daimi diş düşübsə, dərhal zəng edin. Gülşən Hacıyevanın qəbul saatları bazar ertəsindən şənbəyə qədər 09:00-15:00-dır. Bu saatlardan kənardadırsa və ya həkim həmin an qəbul edə bilmirsə, vaxt itirməyin: ən yaxın diş həkiminə və ya xəstəxanaya gedin. Yara torpaqla çirklənibsə, peyvənd barədə uşaq həkimindən soruşun.

Diş qırılıb və ya laxlayır: nə etməli?

Qırılan parçanı tapın və südə və ya suya qoyun: bəzən onu yerinə yapışdırmaq olur. Qırığın ortasında çəhrayı və ya qırmızı nöqtə görünürsə, dişin siniri açılıb: uşağı həmin gün gətirin. Kiçik qırıqda da gecikdirməyin, bir-iki günə göstərin.

Zərbədən sonra diş laxlayırsa, yerindən oynayıbsa, ya da uşaq dişləyəndə ağrıdan şikayət edirsə, həmin gün göstərin. Bir-iki həftə yumşaq yemək verin, dişləri yumşaq fırça ilə ehtiyatla fırçalayın, uşaq o dişlə dişləməsin.

Zərbədən sonra uşağın dişi qaraldı: bu nə deməkdir?

Bir neçə gün və ya həftə sonra süd dişi çəhrayı, boz və ya tünd rəngə çala bilər. Bu, dişin içindəki qanaxmadandır, göyərmə kimi. Bəzən rəng aylar ərzində açılır. Rəng qalırsa, dişin siniri ölmüş ola bilər. Belə diş həmişə müalicə tələb etmir, amma izlənməlidir.

• Diş ətində sızanaq kimi qabarcıq və ya şiş.
• Dişin ağrıması, dişləyəndə ağrı.
• Dişin get-gedə daha çox laxlaması.
• Qaralmanın artması.

Bunlardan biri varsa, dişin kökündə iltihab ola bilər. Bu, altdakı daimi dişə təsir edə bilər, ona görə gözləməyin, gətirin.

Zərbədən sonra yoxlama niyə lazımdır?

Zədənin bəzi nəticələri ilk gün görünmür. Diş bir neçə həftə, hətta aylar sonra rəngini dəyişə, iltihablana bilər. Ona görə zərbədən sonra dişə həmin gün baxılır, sonra uşaq bir neçə həftədən və bir neçə aydan sonra yoxlamaya çağırılır. Süd dişi zədələnibsə, altdakı daimi dişin vəziyyəti isə o, çıxanda görünür.

Uşaq idmanla məşğuldursa, xüsusən təmaslı idmanla, ağız qoruyucusu barədə məşqçi ilə danışın. Evdə də iti künclü mebellər, sürüşkən pilləkən çox vaxt dişlərin düşmənidir.