Breket necə qoyulur?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Breket bir qəbulda qoyulur, adətən 1–2 saata və iynəsiz: dişlər təmizlənib qurudulur, hər dişə kiçik kilid yapışdırılır, sonra məftil taxılır. Bundan əvvəl müayinə, lazım olsa, panoramik rentgen və ya 3D tomoqrafiya və dişlərin hazırlanması olur. Qoyulan gün ağrı olmur, ilk günlər isə dişlərdə təzyiq hiss olunur.
Breket qoyulmazdan əvvəl nə edilir?
- Müayinə: dişlərə, diş ətinə və okklüziyaya baxılır. Breket lazımdırmı, müalicə təxminən nə qədər çəkəcək və neçəyə başa gələcək: hamısı əvvəlcədən deyilir.
- Şəkillər: lazım olsa, panoramik rentgen və ya 3D tomoqrafiya (klinikada hər ikisi var), dişlərin fotoları və ölçüləri. Müalicə bunlara əsasən planlaşdırılır.
- Hazırlıq: kariyesli dişlər müalicə edilir, diş daşı təmizlənir, diş əti iltihabı varsa, sakitləşdirilir. Breket yalnız sağlam dişlərə və diş ətinə qoyulur.
Breket qoyulan gün necə keçir?
- Dişlər xüsusi pasta ilə cilalanır ki, səthdə ərp qalmasın.
- Dodaq və yanaqlar yumşaq ağızgenişləndirici ilə aralanır, dişlər quru saxlanılır.
- Dişin səthinə xüsusi gel çəkilib yuyulur: yapışqan belə daha yaxşı tutur.
- Hər kilid dişin üstündə dəqiq yerinə qoyulur və xüsusi lampa ilə bərkidilir.
- Kilidlərə məftil taxılır və bərkidilir.
- Sonda fırçalamaq və mumdan istifadə göstərilir, nə yemək olar, nə olmaz, izah edilir.
Bütün bunlar adətən 1–2 saat çəkir, iynə vurulmur. Ən çətini ağzı uzun müddət açıq saxlamaqdır, ağrı isə olmur.
Sxem: breket və elayner
- Breket: dişə yapışdırılan kiçik kilid.
- Məftil kilidlərin içindən keçir, nəzarətə gələndə tənzimlənir.
- Elayner: dişlərin ölçüsünə görə hazırlanan şəffaf kappa. Yeyəndə və fırçalayanda çıxarılır.
Breket qoyulandan sonra ilk həftə necə keçir?
İlk 3–5 gün dişlər sızlayır, çeynəmək çətin olur. Bu, dişlərin hərəkətə başladığını göstərir. Yumşaq yemək yeyin: şorba, sıyıq, qatıq, kartof püresi. Lazım olsa, adi ağrıkəsicini təlimata uyğun içmək olar.
Kilidlər əvvəlcə yanağı və dodağı sürtə bilər, ağızda kiçik yaralar ola bilər. Sürtən kilidin üstünə ortodontik mum yapışdırın, ağzı duzlu su ilə yaxalayın. Dil və yanaqlar adətən bir-iki həftəyə öyrəşir, danışıq da tez qaydasına düşür. Bu günlərdə də fırçalamağı təxirə salmayın: breketin ətrafında ərp tez yığılır.
Breket növləri hansılardır?
Bütün breketlər dişləri eyni prinsiplə hərəkət etdirir. Fərq görünüşdə, möhkəmlikdə və qulluqdadır:
- Metal breketlər: ən möhkəm növdür, rəngi dəyişmir, amma aydın görünür.
- Keramik breketlər: diş rəngindədir, az seçilir. Metaldan bir az kövrəkdir, rezin halqaları çaydan və qəhvədən sarala bilər.
- Sapfir breketlər: şəffafdır, ən az seçilən növdür. Onlar da bərk yeməkdən qorunmalıdır.
- Liqaturasız breketlər: məftil rezin halqa ilə yox, kilidin öz qapağı ilə tutulur. Ətrafında yemək az qalır.
Ən yaxşı breket yoxdur, sizə uyğun olan var. Nəticə üçün kilidin materialından çox müalicənin planı və qaydalara əməl etməyiniz vacibdir. Hansının sizə uyğun olduğu müayinədə problemin mürəkkəbliyinə, həyat tərzinizə və büdcənizə baxılıb birlikdə seçilir.
Müalicə zamanı nə qədər tez-tez gəlmək lazımdır?
Adətən 4–6 həftədən bir. Nəzarətdə dişlərin necə hərəkət etdiyinə baxılır, məftil dəyişdirilir və ya bərkidilir. Bundan sonra bir-iki gün dişlər yenə sızlaya bilər. Müalicə çox vaxt 1,5 ildən 2,5 ilə qədər çəkir, amma sizdə nə qədər çəkəcəyi müayinədən sonra deyilir.
Dişlər yerinə gələndə breket çıxarılır. Kilidlər xüsusi alətlə götürülür: təzyiq və kiçik bir şaqqıltı hiss olunur, ağrı olmur. Sonra yapışqanın qalıqları təmizlənir, dişlər cilalanır. Dişlər geri qayıtmasın deyə retayner qoyulur: dişlərin arxasına nazik məftil yapışdırılır və ya şəffaf kappa verilir.

Breket qoymaq neçəyə başa gəlir?
Hər iki çənəyə breket 1800 AZN-dir, qiymət uşaqlar və böyüklər üçün eynidir. Kreditlə, hissə-hissə ödəmək olar: bank və ya kart krediti ilə. Şərtlər müayinədə, plan və qiymət bəlli olanda deyilir. Qiymətə nələrin daxil olduğu da müayinədə, müalicədən əvvəl izah edilir ki, sonra sürpriz olmasın.


Tez-tez verilən suallar
Breket qoymaq ağrılıdırmı?
Qoyulma özü ağrısızdır, iynə də lazım olmur. Ağrı yox, təzyiq sonra, ilk 3–5 gündə olur və öz-özünə keçir.
Breket qoyulan gün işə və ya məktəbə getmək olarmı?
Bəli. Qəbuldan sonra adi həyatınıza qayıdırsınız. Sadəcə ilk günlər yumşaq yemək götürün və fırçanı yanınızda saxlayın.
Breket neçə yaşda qoyulur?
Çox vaxt daimi dişlər çıxandan sonra, təxminən 11–14 yaşda. Böyüklərə də breket qoyulur: diş əti və sümük sağlamdırsa, yaş həddi yoxdur.
Breketdən əvvəl diş çəkmək lazımdırmı?
Həmişə yox. Bəzən dişlərə yer çatmayanda lazım olur. Bu, müayinədə, şəkillərə baxılandan sonra deyilir.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.