Breketlə nə yemək olmaz, nə olar?

Breketlə niyə hər şeyi yemək olmaz?

Kilidlər dişə xüsusi yapışqanla bərkidilir. Bu yapışqan gündəlik çeynəməyə davam gətirir, amma bərk bir şeyi dişləyəndə kilid qopa bilər. Yapışqan yemək isə məftilə yapışır, onu dartıb əyir.

Qopan hər kilid əlavə gəliş deməkdir, əyilən məftil isə dişləri lazım olmayan tərəfə itələyə bilər. Bunlar tez-tez təkrarlananda müalicə uzanır. Yəni bu qaydalar sizin öz xeyrinizədir.

Breket taxanda nə yemək olmaz?

• Bərk yeməklər: qoz, fındıq, badam, tum, buz, bərk konfet, suxarı, çips.
• Yapışqan yeməklər: iris, karamel, saqqız, yapışqan şirniyyatlar.
• Çox dartılan yeməklər: lavaşın və təndir çörəyinin bərk qabığı, quru ət.
• Bütöv dişlənən yeməklər: alma, armud, yerkökü, qıçadan qarğıdalı.
• Vərdişlər: qələm dişləmək, dırnaq gəmirmək, tum çırtmaq, şüşənin qapağını dişlə açmaq.

Bəs breketlə nə yemək olar və necə?

Rahat yemək olar: yumşaq çörək, makaron, düyü, plov, bişmiş tərəvəz, yumurta, balıq, kotlet, qatıq, pendir, banan, giləmeyvə. Bunları adi qaydada yeyirsiniz. Bakı süfrəsində çox şey breketə uyğundur: dolma, plov, küftə, düşbərə, şorbalar, yumşaq kabab. Təndir çörəyinin bərk qabığı əvəzinə içini yemək daha rahatdır.

Bir çox bərk yeməyi də yemək olar, sadəcə başqa cür:

• Almanı və armudu nazik dilimlərə doğrayın.
• Qarğıdalını bıçaqla qıçadan ayırın.
• Əti, kababı kiçik tikələrə bölün, sümükdən dişləməyin.
• Lavaşı və çörəyi əllə xırda tikələrə bölün.
• Ön dişlərlə dişləməyin, yan dişlərlə çeynəyin.

Şirin və qazlı içkilər breketin özünə yox, dişlərə zərərlidir. Şəkər və turşu kilidlərin ətrafında yığılan ərplə birləşir və minada ağ ləkələr qoyur. Qazlı içkini, şirin çayı, şirəni gün boyu qurtum-qurtum içmək ən pisidir. Belə içkiləri az için, yeməklə birlikdə için, sonra ağzınızı su ilə yaxalayın.

Breket qoyulandan sonra ilk günlər nə yemək olar?

İlk 3⁠–⁠5 gün dişlər sızlayır, çeynəmək çətin olur. Bu günlərdə çox çeynəmək lazım olmayan yeməklər rahatdır: şorba, sıyıq, qatıq, kartof püresi, omlet, yumşaq makaron, banan. Soyuq qatıq və ya su bəzən təzyiqi yüngülləşdirir. Sonra tədricən adi yeməyə qayıdırsınız. Bu günlərdə yeməyi atlamayın: ac qalmaq ağrını azaltmır, sadəcə adamı gücdən salır.

Breket qopsa nə etməli?

Kilid qopub məftildən asılıbsa, onu özünüz çıxarmayın və yapışdırmağa çalışmayın. Yanağı sürtürsə, üstünə ortodontik mum yapışdırın. Məftilin ucu batırsa, onu pambıqlı çubuqla yavaşca dişə tərəf itələmək olar. Şəklini çəkib WhatsApp-a göndərin: çox vaxt bu, təcili hal deyil, amma növbəti nəzarəti gözləmək də olmaz. Kilid tamamilə çıxıbsa, onu saxlayın və qəbula gətirin.

Breket qoyulan gün nə yemək olar, nə olmaz, qısa izah edilir. Nəzarət qəbullarında qopan kilidlər yenidən yapışdırılır, əyilmiş məftil dəyişdirilir. Kilidlər tez-tez qopursa, səbəbi birlikdə axtarılır: bəzən yemək, bəzən dişləmə vərdişi, bəzən okklüziya. Hansı yeməkdən imtina etmək sizə çətindirsə, deyin: onu necə yeməyin yolunu həkimlə birlikdə taparsınız.

Məftil yanağa və ya diş ətinə batırsa və mum kömək etmirsə, ağrı güclüdürsə, gözləməyin: dərhal yazın və ya zəng edin, ilk imkan olan vaxtda baxılacaq.

Uşaq və yeniyetmə bu qaydalara necə əməl etsin?

Uşaqlar üçün ən çətini məktəbdə və dostların yanındadır: çips, saqqız, qoz-fındıq hər yerdədir. Qadağaları quru siyahı kimi yox, səbəbi ilə izah edin: qopan kilid əlavə gəliş və daha uzun müalicə deməkdir. Çantasına doğranmış meyvə və yumşaq qəlyanaltı qoyun, kiçik fırça və dişarası fırça da orada olsun.

Qopan kilidi gizlətməsin, dərhal desin. Bəzən uşaq danlanmaqdan qorxur və bir neçə həftə heç nə demir. Bu müddətdə həmin diş yerindən tərpənmir, müalicə gecikir.