Breket neçə yaşda qoyulur?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Çox vaxt süd dişləri tökülüb daimi dişlər çıxandan sonra, təxminən 11–14 yaşlarında. Amma uşağı həkimə daha tez, 7 yaşa yaxın göstərmək yaxşıdır: bəzi problemləri erkən görmək işi asanlaşdırır. Yuxarı yaş həddi isə yoxdur. Diş əti və dişlər sağlamdırsa, breket böyüklərə də taxılır.
Uşağı ortodontik müayinəyə nə vaxt gətirmək lazımdır?
Amerika Ortodontlar Assosiasiyası uşağın ilk ortodontik müayinəsini 7 yaşa yaxın məsləhət görür. Bu yaşda ağızda həm süd, həm də ilk daimi dişlər olur. Çənələrin necə böyüdüyünü, daimi dişlərə yer çatıb-çatmadığını artıq görmək olur.
Bu o demək deyil ki, 7 yaşında breket taxılacaq. Çox vaxt sadəcə müayinə edilir və deyilir: hələlik hər şey qaydasındadır, filan vaxt yenə göstərin. Bəzən isə erkən başlamaq lazım olur.

Hansı əlamətlərdə uşağı tez göstərmək lazımdır?
- Ön dişlər çox irəli çıxıb və ya ağız bağlananda bir-birinə çatmır.
- Aşağı dişlər yuxarı dişlərin qabağına keçir.
- Dişlərə yer çatmır, daimi dişlər bir-birinin üstünə çıxır.
- Uşaq ağzı açıq yatır, ağızdan nəfəs alır.
- 4–5 yaşdan sonra da barmaq sorur və ya əmzik əmir.
- Süd dişi vaxtından çox tez düşüb.
- Uşaq çeynəyəndə çətinlik çəkir və ya çənəsi bir tərəfə sürüşür.
- Danışanda dil dişlərin arasına girir, bəzi səslər düzgün çıxmır.
Uşaqlar üçün breket olarmı?
Bəli. Breket ən çox yeniyetmələrə, daimi dişlərin əksəriyyəti çıxandan sonra taxılır. Bu dövrdə uşaq hələ böyüyür, çənələr inkişaf edir və dişlər adətən daha rahat yerini dəyişir.
Bəzən daha kiçik yaşda da müalicə lazım olur, məsələn, çənələr düzgün böyümürsə. Belə hallarda çox vaxt breketdən yox, çıxarılan aparatdan və ya başqa üsullardan istifadə olunur. Nə lazım olduğunu ancaq müayinədən sonra demək olar.


Böyük yaşda breket taxmaq olarmı?
Bəli. Diş əti və dişləri saxlayan sümük sağlamdırsa, breket üçün yaş həddi yoxdur. Böyüklərdə də dişlər yerini dəyişir, sadəcə bir az yavaş. Ona görə müalicə bəzən bir az uzun çəkir, amma nəticə uşaqlardakı qədər yaxşı ola bilər.
Böyüklərdə əvvəlcə ağız hazırlanır: kariyesli dişlər müalicə edilir, diş daşı təmizlənir, diş əti iltihabı varsa, sakitləşdirilir. Breket yalnız sağlam diş ətinə taxılır.
Görünməsini istəmirsinizsə, keramik breket və ya şəffaf kappa da var. Fərqləri barədə breket və elayner haqqındakı yazıda ətraflı danışılır.
Breket taxanda nəyə diqqət etmək lazımdır?
- Hər yeməkdən sonra dişləri fırçalayın. Breketin ətrafında ərp tez yığılır, vaxtında təmizlənməsə, dişdə ləkə qala, kariyes əmələ gələ bilər.
- Breketlər arasını təmizləmək üçün xüsusi kiçik fırça işlədin.
- Bərk və yapışqan yeməklər, məsələn, qoz, iris, saqqız breketi qopara bilər.
- İlk günlərdə və hər nəzarətdən sonra dişlər bir az sızlaya bilər. Bu, adətən bir neçə günə keçir.
- Breket qopubsa və ya məftil yanağa batırsa, növbəti nəzarəti gözləmədən həkimə xəbər verin.
Breket neçə il taxılır?
Hər kəsdə fərqlidir. Problem yüngüldürsə, müddət qısa olur, mürəkkəbdirsə, uzanır. Müddətə yaş, dişlərin vəziyyəti və tövsiyələrə nə qədər əməl etməyiniz təsir edir. Müalicə boyu ayda bir dəfə gəlib göstərirsiniz. Təxmini müddət müayinədən, panoramik rentgendən və ya 3D şəkildən sonra deyilir.
Breketdən sonra nə olur?
Breket çıxarılandan sonra dişlər köhnə yerinə qayıtmağa meyl edir. Ona görə retayner taxılır: ya çıxarılan şəffaf kappa, ya da dişlərin arxasına yapışdırılan nazik məftil. Retayneri deyildiyi kimi taxmasanız, illərin zəhməti qismən hədər gedə bilər. Retayneri nə qədər taxmaq və ona necə qulluq etmək lazım olduğunu müalicənin sonunda izah edilir.
Sxem: sabit və çıxarılan retayner
- Sabit retayner: ön dişlərin arxasına yapışdırılan nazik məftil. Qabaqdan görünmür.
- Çıxarılan retayner, məsələn şəffaf kappa. Yeyəndə çıxarırsınız.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.