Breket, yoxsa elayner?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Hər ikisi dişləri düzəldir. Breket dişə yapışdırılır və mürəkkəb hallarda daha çox imkan verir. Elayner şəffafdır və çıxarılır, amma gündə 20–22 saat taxılmalıdır. Hansının sizə uyğun olduğunu müayinədən və şəkildən sonra demək olar: bəzən seçim olmur, düzgün nəticəni yalnız biri verir.
Breket və elayner nədir?
Breket dişlərin üzərinə yapışdırılan kiçik kilidlərdir, onların içindən məftil keçir. Metal və ya diş rənginə yaxın keramik olur. Müalicə boyu çıxarılmır, nəzarətə gələndə tənzimlənir.
Elayner dişlərinizin ölçüsünə görə hazırlanan şəffaf kappadır. Bir dəstdən növbətisinə keçdikcə dişlər tədricən yerini dəyişir. Yemək yeyəndə və dişləri fırçalayanda çıxarırsınız.
Sxem: breket və elayner
- Breket: dişə yapışdırılan kiçik kilid.
- Məftil kilidlərin içindən keçir, nəzarətə gələndə tənzimlənir.
- Elayner: dişlərin ölçüsünə görə hazırlanan şəffaf kappa. Yeyəndə və fırçalayanda çıxarılır.
Hansının nəticəsi daha yaxşıdır?
Bu sualın bir cavabı yoxdur. Yüngül və orta əyrilikdə hər ikisi yaxşı nəticə verə bilər. Dişlər çox sıx düzüləndə, fırlananda, okklüziya ciddi pozulanda breket çox vaxt daha çox imkan verir.
Elaynerin nəticəsi birbaşa sizdən asılıdır: kappa çantada qalanda dişlər yerindən tərpənmir. Breketdə belə problem olmur: o həmişə dişin üstündədir.


Gündəlik həyatda fərq nədir?
- Görünüş. Elayner yaxından baxanda belə az seçilir. Metal breket görünür, keramik breket daha az seçilir.
- Yemək. Elaynerlə hər şeyi yemək olar, sadəcə kappanı çıxarıb, yeməkdən sonra dişləri fırçalayıb geri taxırsınız. Breketlə bərk və yapışqan yeməklərdən (qoz, saqqız, iris) çəkinmək lazımdır, kilid qopa bilər.
- Gigiyena. Elayneri çıxarıb dişləri adi qaydada fırçalayırsınız. Breketin ətrafını təmizləmək daha çox vaxt aparır, xüsusi fırça lazım olur.
- Hiss. İlk günlərdə hər ikisi dişlərdə təzyiq yaradır. Breket əvvəlcə dodağı və yanağı sürtə bilər, buna bir neçə həftəyə alışırsınız.
- Nəzarət. Breketdə adətən ayda bir dəfə gəlib göstərirsiniz. Elaynerdə gəlişlərin qrafiki müalicə planına görə deyilir.
- İdman və musiqi. Kontakt idmanla məşğul olanlara breketin üstündən qoruyucu kappa taxmaq məsləhətdir. Nəfəs alətində çalanlar üçün elayner adətən daha rahatdır.
Breket və ya elayner ağrılıdırmı?
Taxılan gün ağrı olmur, amma ilk iki-üç gün dişlər həssas olur, bərk yeməyi çeynəmək çətinləşir. Hər tənzimləmədən sonra və ya yeni kappaya keçəndə bu hiss bir-iki gün qayıdır. Adətən yumşaq yemək bəs edir, lazım olsa, adi ağrıkəsici içmək olar. Ağrı güclüdürsə və keçmirsə, kilid qopubsa və ya məftil yanağa batırsa, gözləməyin: WhatsApp-a yazın, həkim baxsın.
Kimə hansı uyğundur?
Elayner kappanı gün boyu taxacağına əmin olan, görünüşə fikir verən böyüklər və yeniyetmələr üçün yaxşı seçimdir. Yaş maneə deyil: dişlər və diş əti sağlamdırsa, böyüklər də dişlərini düzəldə bilər.
Breket mürəkkəb hallarda, kappanı çıxarıb unuda biləcək uşaq və yeniyetmələrdə, dişlərin hərəkətinə dəqiq nəzarət lazım olanda daha etibarlıdır.
Qiymət də fərqlidir və hər hal üçün ayrıca hesablanır: dişlərin vəziyyətindən və müalicənin müddətindən asılıdır. Qiymət müayinədən sonra, müalicəyə başlamazdan əvvəl deyilir.

Müalicə nə qədər çəkir?
Bu, dişlərin nə qədər yerini dəyişməli olduğundan asılıdır: bir neçə aydan iki ilə və daha çox. Elaynerdə müddət kappanı nə qədər intizamla taxmağınızdan da asılıdır. Dəqiq müddət müayinədən sonra deyilir.
Müalicə bitəndə dişlər geri qayıtmasın deyə retayner lazımdır: dişlərin arxa tərəfinə nazik məftil yapışdırılır və ya gecələr taxılan kappa verilir. Bu mərhələni atlamaq olmaz, yoxsa dişlər yavaş-yavaş köhnə yerinə qayıdır.
Seçim necə edilir?
Əvvəlcə müayinə: dişlərə və okklüziyaya baxılır, elə klinikada panoramik rentgen və ya 3D şəkil çəkilir. Sonra hər iki yol, onların müddəti və qiyməti izah edilir. Bəzən hər ikisi mümkün olur, onda qərar sizindir. Bəzən isə düzgün nəticəni yalnız biri verir və bu, açıq deyilir. Əlinizdə köhnə rentgen və ya dişlərin şəkilləri varsa, müayinəyə gətirin.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.