Breketdən sonra retayneri nə qədər taxmaq lazımdır?

Gülşən Hacıyeva, stomatoloq-ortodont
Dərc olunub Yenilənib
Qısa cavab
Çox vaxt uzun müddət, bəzən illərlə: əvvəlcə gün boyu və ya hər gecə, sonra daha seyrək. Breket çıxandan sonra dişlər köhnə yerinə qayıtmağa meyl edir, retayner nəticəni qoruyur. Dəqiq qrafik hər pasiyentə ayrıca, dişlərin vəziyyətinə görə deyilir.
Breketdən sonra dişlər niyə yerindən tərpənir?
Dişlər sümükdə nazik liflərlə saxlanılır. Breket dişləri yeni yerə gətirir, amma bu liflər və sümük yeni vəziyyətə bir anda öyrəşmir. Bir müddət dişləri köhnə yerinə dartırlar. Ən çox ilk aylarda belə olur.
Bundan başqa, dişlər bütün həyat boyu bir az yerini dəyişir. Breket taxmayan insanlarda da yaşla ön dişlər sıxlaşa bilər. Retayner həm ilk dövrdə, həm də sonrakı illərdə dişləri düz saxlayır.
Retaynersiz nəticə tez-tez pozulur. Bəzən illər əvvəl breket taxmış adamlar gəlir və deyir ki, ön dişləri yenə əyilib. Çox vaxt səbəb retayneri vaxtından əvvəl atmaqdır. Dişləri yenidən düzəltmək olar, amma bu, artıq yeni müalicədir.


Sabit, yoxsa çıxarılan retayner?
- Sabit retayner: ön dişlərin arxasına yapışdırılan nazik məftildir. Görünmür, taxmağı unutmaq olmur. Amma onun ətrafını təmizləmək daha çox vaxt aparır.
- Çıxarılan retayner: şəffaf kappa və ya məftilli lövhədir. Təmizləmək asandır, yeyəndə çıxarırsınız. Amma taxmağı özünüz yadda saxlamalısınız.
- Bəzən ikisi birlikdə verilir: aşağıda sabit, yuxarıda çıxarılan və ya əksinə.
Hansının sizə uyğun olduğu müalicənin sonunda dişlərinizə, okklüziyanıza və vərdişlərinizə baxılaraq sizinlə birlikdə seçilir.
Breket çıxarılanda sabit retayner elə həmin qəbulda yapışdırılır, kappa isə hazırlanır və onu necə taxmaq göstərilir. Sonra retaynerlə də nəzarətə gəlirsiniz: dişlərin yerində qaldığına, məftilin möhkəm durduğuna, kappanın düz oturduğuna baxılır. Nəzarətlərin arası tədricən uzanır.
Sxem: sabit və çıxarılan retayner
- Sabit retayner: ön dişlərin arxasına yapışdırılan nazik məftil. Qabaqdan görünmür.
- Çıxarılan retayner, məsələn şəffaf kappa. Yeyəndə çıxarırsınız.
Retayneri nə qədər taxmaq lazımdır?
Britaniya Ortodontiya Cəmiyyəti bunu belə deyir: dişlərin düz qalmasını nə qədər istəyirsinizsə, retayneri o qədər taxın. Çıxarılan retayner çox vaxt əvvəlcə günün böyük hissəsində, sonra yalnız gecələr taxılır. Sabit retayner isə adətən illərlə yerində qalır.
Qrafiki özünüz dəyişməyin. Bir neçə gecə taxmayanda kappa dar gəlirsə, bu, dişlərin artıq tərpəndiyini göstərir: yenidən hər gecə taxın və WhatsApp-a yazın. Kappa ümumiyyətlə oturmursa, onu zorla taxmayın.
Səfərə gedəndə kappanı və qabını götürməyi unutmayın. Retayner itəndə və ya sınanda yenisi hazırlanana qədər dişləri necə qorumaq lazım olduğu deyilir.
Retayner qopub və ya sınıb, nə etməli?
Sabit retaynerin bir ucu qopubsa, məftili dartmayın və kəsməyə çalışmayın. Batırsa, üstünə ortodontik mum yapışdırın. Çıxarılan retayner sınıbsa və ya itibsə, çalışın ki, onu taxmadan çox vaxt keçməsin.
Hər iki halda növbəti nəzarəti gözləmədən WhatsApp-a yazın, şəklini göndərin. Retaynersiz dişlər bir neçə həftəyə tərpənə bilər, ona görə bunu təxirə salmayın.
Retayner niyə tez-tez qopur?
Çox vaxt səbəb bərk yeməkdir: qozu, almanı, bərk çörək qabığını ön dişlərlə dişləmək məftilə və yapışqana yük salır. Bəzən səbəb okklüziyadır: alt və üst dişlər məftilin üstünə düşür. Bir də retaynerin ətrafında yığılan ərp və diş daşı yapışqanı zəiflədir.
Retayner bir neçə dəfə qopubsa, səbəbi qəbulda birlikdə axtarılır: okklüziyaya baxılır, lazım olsa, retaynerin yeri və ya növü dəyişdirilir.
Retaynerin ətrafını necə təmizləmək olar?
- Sabit retayner: dişlərin arxasını yumşaq fırça ilə diqqətlə fırçalayın, məftilin altından dişarası fırça və ya keçiricili diş sapı ilə keçin. İrriqator da kömək edir.
- Aşağı ön dişlərin arxasında daş tez yığılır, ona görə peşəkar təmizləməyə vaxtında gəlin.
- Çıxarılan retayner: soyuq və ya ılıq su və yumşaq fırça ilə yuyun. İsti su kappanın formasını poza bilər.
- Kappanı qabında saxlayın, salfetə bükməyin: çox vaxt elə belə itir.
Tez-tez verilən suallar
Retayneri gecə taxmasam nə olar?
Dişlər tədricən köhnə yerinə qayıtmağa başlaya bilər. Bir-iki gecə buraxmısınızsa, yenidən taxın. Kappa dar gəlirsə və ya oturmursa, WhatsApp-a yazın.
Retayner taxmaq ağrılıdırmı?
Yox. Çıxarılan retayneri taxanda ilk günlər yüngül təzyiq ola bilər. Sabit retayner yapışdırılanda iynə lazım olmur, dil isə bir neçə günə ona öyrəşir.
Elaynerdən sonra da retayner lazımdırmı?
Bəli. Elaynerdən sonra da dişlər köhnə yerinə qayıtmağa meyl edir. Retayner breketdən sonra olduğu kimi lazımdır.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür və müayinəni əvəz etmir. Dəqiq səbəbi yalnız həkim dişə baxandan sonra demək olar.