Kiçik uşaqda dişlər çürüyür: nə etməli?

Kiçik uşaqlarda diş çürüməsi necə görünür?

Bu yaşda kariyes çox vaxt üst ön dişlərdə, diş ətinin lap yanında başlayır və ağrısız gedir. Ona görə valideyn onu gec görür. Ayda bir dəfə yaxşı işıqda uşağın üst dodağını qaldırıb baxın:

• Diş ətinin yanında ağ, tutqun zolaq: ən erkən mərhələ, hələ deşik yoxdur.
• Sarı və ya qəhvəyi ləkə: mina artıq dağılmağa başlayıb.
• Dişin kənarı ovulur, qaralır, qırılır: kariyes dərinləşib.
• Azı dişlərinin çeynəmə səthində qara nöqtə və ya çuxur.

Uşaqlarda diş qaralması həmişə kariyes demək deyil. Bəzi uşaqlarda diş ətinin boyunca nazik qara xətt olur: bu, piqmentdir, dişi dağıtmır. Fərq müayinədə görünür.

1⁠–⁠3 yaşda dişlər niyə çürüyür?

• Yuxuya gedəndə şüşə ilə süd, qarışıq, şirə və ya şirin çay. Gecə tüpürcək az olur, şəkər dişin üstündə saatlarla qalır.
• Dişlər çıxandan sonra gecə tez-tez qidalanma, dişlər də fırçalanmırsa. Ana südü özü faydalıdır, problem fırçalanmamış dişlərin üstündə qalan süddədir.
• Gün boyu tez-tez peçenye, şirin qatıq, quru meyvə, şirə.
• Flüorlu pasta işlədilmir və ya dişlər hər gün fırçalanmır.
• Uşağın qaşığını, əmziyini öz ağzınıza alıb sonra ona vermək: ağızdakı bakteriyalar keçə bilər.

Ailədə böyüklərin dişləri tez-tez çürüyürsə, uşaqda da risk yüksəkdir. Bu halda uşağı daha tez-tez göstərmək yaxşıdır.

Süd dişi onsuz da düşəcək: müalicə etmək lazımdırmı?

Bəli. Süd dişinin minası nazikdir, kariyes orada çox tez dərinləşir: bir neçə ayda ağ ləkə deşiyə, deşik ağrıya çevrilə bilər. Ön süd dişləri 6⁠–⁠7 yaşa, azı dişləri isə 10⁠–⁠12 yaşa qədər qalır. Müalicə olunmasa, uşaq ağrıdan yeyə, yata bilmir, iltihab altda böyüyən daimi dişə təsir edə bilər. Bu barədə süd dişlərinin tökülməsi haqqındakı yazıda ətraflı yazılıb.

1⁠–⁠3 yaşlı uşaqda kariyes necə müalicə olunur?

Nə ediləcəyi kariyesin dərinliyindən asılıdır:

• Ağ ləkə: diş flüorlu lakla örtülür, evdə qulluq sizinlə birlikdə düzəldilir və diş tez-tez yoxlanılır. Çox vaxt kariyes bu mərhələdə dayanır.
• Kiçik deşik: kariyesli yer təmizlənib plomb qoyulur.
• Dərin kariyes: süd dişinin sinir müalicəsi lazım ola bilər.
• Çox dağılmış süd dişi: onu ağ BioFlx qapaqla örtmək olar.
• Xilas etmək mümkün olmayan diş: süd dişi çəkilir.

Bu yaşda uşaq kresloda uzun otura bilmir. İş azdırsa, bir neçə qısa qəbula bölünür. Müalicə olunmalı diş çoxdursa, ən kiçiklər sedasiya ilə müalicə olunur: sedasiyanı klinikaya gələn partnyor mobil anesteziya komandası aparır. Uyğun olub-olmadığına müayinədən sonra pediatr qərar verir.

Evdə körpənin dişlərini necə qorumaq olar?

• Dişləri gündə iki dəfə, səhər və yatmazdan əvvəl siz fırçalayın. Bu yaşda uşaq özü fırçalaya bilmir.
• 3 yaşa qədər düyü dənəsi boyda flüorlu pasta. Pastanı fırçaya özünüz sıxın, sonra artığını silin, ağzını su ilə çox yaxalatmayın.
• Gecə fırçalamadan sonra yalnız su. Şüşəni uşağın yatağına qoymayın, bir yaşdan sonra yavaş-yavaş stəkana keçin.
• Şirin şeyləri gün boyu yox, yeməklə birlikdə verin. Şirə əvəzinə su təklif edin.
• Uşağı yoxlamaya ən gec 6 ayda bir gətirin. Kariyes riski yüksəkdirsə, uşaq daha tez-tez çağırılır.

Qəbulda kiçik uşağa necə baxılır?

Bu yaşda uşaq çox vaxt valideynin qucağında oturur, valideyn bütün vaxt otaqda qalır. Dişlər sayılır, ləkələrə baxılır, həkim gördüyünü valideynə elə uşağın ağzında göstərir. Sonra nə lazımdır, neçə gəliş çəkəcək, neçəyə başa gələcək: hamısı əvvəlcədən deyilir. Uşaq zorla müalicə olunmur: zorla edilən müalicə qorxunu illərlə uzadır.

Uşağın üzü və ya diş əti şişibsə, qızdırması qalxıbsa, ya da diş gecələr ağrıyıb onu oyadırsa, gözləməyin: həmin gün həkimə göstərin. Şiş sürətlə böyüyürsə, uşaq uda və ya nəfəs ala bilmirsə, 103-ə zəng edin.