Stomatoloqdan qorxuram: bu qorxunu necə yüngülləşdirmək olar?

Diş həkimindən niyə bu qədər qorxuruq?

Çox insan diş həkimindən qorxur, bəziləri o qədər ki, illərlə getmir. Bu qorxu çox vaxt bir neçə yerdən gəlir:

• Uşaqlıqda və ya keçmişdə ağrılı, kobud müalicə.
• İynədən, bormaşının səsindən, qoxudan qorxu.
• Kresloda uzanıb heç nəyi idarə edə bilməmək hissi.
• Dişlərin vəziyyətindən utanmaq, danlanmaqdan çəkinmək.
• Başqalarından eşidilmiş qorxulu hekayələr.

Bunların heç biri zəiflik deyil. Qorxu çox vaxt bir pis təcrübədən öyrənilir və eyni yolla da azala bilər: yeni, sakit təcrübələrlə. Səbəbi bilmək isə nəyin kömək edəcəyini anlamağa yardım edir. Məsələn, iynədən qorxana anesteziyanın necə edildiyini görmək, səsdən qorxana isə musiqi kömək edir.

Müalicəsiz, sadəcə söhbət üçün gəlmək olarmı?

Bəli. İlk qəbul yalnız söhbət ola bilər, heç bir müalicə olmadan. Oturub danışırsınız: nədən qorxursunuz, əvvəl nə olub, nə narahat edir. Razı olsanız, dişlərə baxılır və nə görülübsə, sadə dillə deyilir. Qərarı siz verirsiniz.

Bu söhbətdə bir neçə şey aydınlaşdırılır: hansı dişlər təcili, hansılar gözləyə bilər, işi neçə qəbula bölmək olar və hər qəbulda nə ediləcək. Plan əlinizdə olanda naməlum şey qalmır, qorxunun böyük hissəsi isə məhz naməlumdan gəlir.

Çox vaxt elə bu görüşdən sonra qorxu yarıya enir: otaq, həkim və plan artıq tanış olur. Müayinə üçün ödəniş müalicə olunanda müalicənin qiymətinə daxildir.

Müalicə zamanı qorxunu nə yüngülləşdirir?

• Dayanma işarəsi: əvvəlcədən razılaşdırılır, məsələn, əlinizi qaldırırsınız və həkim dərhal dayanır.
• Hər addım əvvəlcədən deyilir: indi nə ediləcək, nə hiss edəcəksiniz, nə qədər çəkəcək.
• Anesteziya: müalicə anesteziya ilə edilir. Nəsə hiss etsəniz, işarə edin, anestezik əlavə edilir.
• Kiçik addımlar: ilk dəfə qısa və sadə iş, məsələn, bir kiçik plomb. Böyük iş sonraya saxlanılır.
• Qulaqcıqla musiqi, yavaş və dərin nəfəs: bəzilərinə çox kömək edir.
• Yaxınınızla gəlmək: tək olmamaq bəzən çox şeyi dəyişir.

Qorxunu əvvəlcədən WhatsApp-a yazmaq olarmı?

Bəli, Gülşən Hacıyeva bunu məsləhət görür. Qəbuldan əvvəl yazın ki, qorxursunuz, nədən qorxursunuz, əvvəl nə olub. Belə olanda həkim qəbula hazır gəlir: tələsmir və ilk növbədə sizinlə danışır.

Bəzilərinə səhər, günün əvvəlində gəlmək rahatdır: gün boyu gözləyib narahat olmursunuz. Qəbuldan əvvəl yaxşı yatın və yüngül yemək yeyin, çox qəhvə içməyin: ac və yorğun olanda narahatlıq güclənir. Qəbulda soruşmaq istədiklərinizi əvvəlcədən yazın ki, həyəcandan unutmayasınız.

Qorxudan müalicəni təxirə salmaq nə ilə nəticələnir?

Qorxu adamı gözləməyə məcbur edir, gözləmək isə işi böyüdür. Bu gün bir kiçik plomb bəs edən kariyes bir neçə ayda sinirə çata bilər və onda kanal müalicəsi lazım olur. Ağrı ilə gələndə müalicə də daha gərgin keçir.

Yəni qorxunu azaltmağın ən yaxşı yolu tez-tez kiçik işlə gəlməkdir, nadir hallarda böyük ağrı ilə yox.

Sedasiya nə vaxt lazımdır?

Bəzən qorxu o qədər güclüdür ki, heç bir addım kömək etmir. Bəzilərində qusma refleksi çox güclü olur. Belə hallarda müalicəni sedasiya ilə etmək olar: rahat və sakit vəziyyətdə müalicə olunursunuz.

Sedasiyanı klinikaya gələn tərəfdaş anesteziya komandası aparır. Sizə uyğun olub-olmadığı, necə hazırlaşmaq lazım olduğu əvvəlcədən izah edilir. Bu, hər kəsə uyğun deyil: bəzi xəstəliklərdə, hamiləlikdə və bəzi dərmanları içəndə əvvəlcə həkiminizlə danışmaq lazım ola bilər. Bu da əvvəlcə söhbətdə müzakirə edilir.